Nooit alleen in de Zuiderkerk

Wie de Zuider- of St. Pancraskerk in Enkhuizen betreedt, loopt grote kans die met een stijve nek weer te verlaten. 'Alle zegen komt van boven' is hier geen loze kreet, want de grootste schat van dit godshuis is het plafond.
Geert Boogaard kerkt er al ruim vijftig jaar en vergaapt zich nog altijd aan de bijbelse taferelen die door een onbekende kunstenaar in 1485 op het houten tongewelf van de laatgotische, tweebeukige hallenkerk zijn aangebracht. In totaal 44 schilderingen verbeelden de verhalen uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament. De stijl is hier en daar wel wat onbeholpen, maar het zijn dan ook de oudste op hout geschilderde voorstellingen in Nederland. "Niet alleen vanuit een theologische invalshoek, maar ook vanuit cultuurhistorisch oogpunt zijn ze uniek."

Driehonderd jaar lang waren de plafondschilderingen letterlijk en figuurlijk het best bewaarde geheim van de kerk. Als gevolg van de reformatie werden ze in 1608 overgeschilderd. Pas tussen 1910 en 1918 kwamen ze na een tijdrovend en kostbaar proces weer tevoorschijn. "Nog steeds zijn ze tamelijk onbekend, al is het wel verbeterd sinds ze mooi zijn uitgelicht." De pas gerestaureerde muurschilderingen zijn volgens Boogaard bijna net zo bijzonder. "Je waant je in deze kerk nooit alleen of verloren. Christoffel, St. Joris en de Draak, Cunera, Brigida en Catharina omringen je." Hij roemt de eeuwenoude zerkenvloer en de statige pilaren die door de werking van de ondergrond gedurende honderden jaren scheef zijn getrokken. Ook de 75 meter hoge toren, al ruim 500 jaar een baken voor vissers en reizigers. En het monumentale, 16e-eeuwse orgel, de akoestiek en de kruiskapel, waar iedereen een kaarsje kan aansteken ter nagedachtenis aan overleden dierbaren.

"De schoonheid van deze kerk wordt ook bepaald door de rustgevende, serene atmosfeer die als een warme deken over je heen valt. Bezoekers beginnen altijd te fluisteren. Ze zijn vaak verbaasd als ze horen dat deze kerk ook nog steeds gebruikt wordt voor het doel waarvoor ze gebouwd is. Want welke activiteiten we verder ook ontplooien, ze staan wel altijd in relatie tot de eredienst. Dat geeft het gebouw een enorme meerwaarde."

Enkhuizer Courant, 12 maart 2008
'Heilige huisjes' - Paul Gutter