De schatten van de Zuiderkerk

Werkgroep wil uniek Godshuis
onder de aandacht van een breder publiek brengen

Enkhuizen - Herman Boerwinkel van de Zuider- of Sint Pancraskerk kan er met zijn verstand niet bij. "Nederlanders gaan naar Italië om de fresco's in de Sixtijnse Kapel te bekijken, terwijl zelfs Enkhuizers niet weten dat we hier ook unieke schilderingen hebben."

Daar gaat nu verandering in komen. Hiervoor is zelfs een speciale werkgroep, Kerk Uit Haar Dak, in het leven geroepen. Deze werkgroep wil de gewelf- en muurschilderingen met taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament onder de aandacht van een breder publiek brengen.
Daarnaast verdienen ook de andere schatten van de kerk volgens de werkgroep meer belangstelling. Zoals het orgel, waarvan onlangs originele pijpen uit de zestiende eeuw zijn teruggevonden, maar ook de preekstoel, de grafborden en -zerken, de oorspronkelijke altaarsteen, die tijdens de restauratie opeens opdook, en de Heilige Kruiskapel.

Naast Boerwinkel zitten in de werkgroep ook Geert Boogaard, Cor van der Ploeg, dominee Idelette Otten, Tonko Bruggink, Dick Mellema en Marije Smit. Kerk Uit Haar Dak is gestart na de overweldigende belangstelling die ontstond doordat het NOS-journaal in 2006 aandacht besteedde aan de bijzondere 15e-eeuwse schilderingen in het houten tongewelf van de kerk.

"Dat was echt enorm, het aantal mensen dat toen is komen kijken", vertelt Boogaard. Dat kan Boerwinkel beamen. "Hele bussen vol hebben we gehad, zelfs helemaal vanuit Zeeland en Limburg. Soms was de kerk op die momenten dicht, maar die hebben we toen maar speciaal voor die mensen geopend."

De kerk is de afgelopen jaren ingrijpend gerestaureerd, waarbij de nadruk lag op het gebouw. Zo moest onder meer de bonte knaagkever worden verjaagd en werd de hele constructie onder handen genomen om te voorkomen dat de kerk zou verzakken. Met deze cascorestauratie was een bedrag van zo'n vier miljoen euro gemoeid. "Die is nu zo goed als klaar", aldus Boogaard.

Een heel ander verhaal is de restauratie van de gewelfschilderingen, 44 in totaal. Daarvoor is tot nu toe alleen een proefrestauratie uitgevoerd door Willem Haakma Wagenaar en Edwin van den Brink. Het gaat om het tafereel van de genezing van de melaatse Naäman door wassing in de Jordaan. De restaurateurs hebben vernis weggehaald en door retoucheren bepaalde details weer zichtbaar gemaakt.

Van deze proefrestauratie verwacht Boogaard nu elk moment een rapport. "Daaruit komt ook een prijsindicatie naar voren wat het kost om het hele gewelf op deze manier te restaureren." Dat het prijskaartje fors zal zijn, leidt echter geen twijfel. De proefrestauratie alleen al kostte € 230.000, al is in dat bedrag ook het herstel van de vijf muurschilderingen meegenomen.

Sponsors

Monumentenzorg vergoedt doorgaans niet meer dan 70 procent. "Het zou mooi zijn als we voor de rest sponsors kunnen vinden", hopen Boerwinkel en Boogaard. Zelfs dan duurt de restauratie vermoedelijk jaren.
Maar dat weerhoudt de werkgroep er niet van om wat nu al zichtbaar is zo goed mogelijk te presenteren. De plafondschilderingen zijn inmiddels mooi uitgelicht en Boerwinkel werkt samen met Bruggink en Van der Ploeg aan een diapresentatie. "Er komen vaak wat oudere mensen en dan hoeven ze niet de hele tijd naar het plafond te staren."

Een glossy folder met plattegrond en beschrijvingen moet bezoekers helpen bij hun rondgang door de kerk. En wie dan nog vragen heeft, kan terecht bij goed ingevoerde vrijwilligers.
Daarvan zijn er nu wel wat meer nodig, want de kerk gaat in de zomermaanden vaker en langer open. "Bedoeling is dat de kerk tussen 15 mei en 15 september doordeweeks elke middag open gaat van 13.30 tot 17 uur. En op woensdag al om 12 uur, dan is er eerst een middagdienst."

Wie vrijwilliger wil worden, kan contact opnemen met Geert Boogaard, tel. 0228-317557. Men hoeft geen lid te zijn van de hervormde gemeente of een andere kerkgemeenschap.

Enkhuizer Courant, 18 maart 2007
Paul Gutter

Zie ook bericht 13 juli 2006